Bir uygulama için doğru hız sensörünü seçmek, doğru ve güvenilir bir ölçüm için hayati önem taşır. Sonuçta, sensörün sinyali bir aşırı hız koruma sisteminin girdisidir. Arızalı bir sensör, güvenilmez bir giriş sinyaline yol açar ve koruma sisteminin doğruluğu ile güvenilirliği üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir.
Doğru sensörü seçerken dikkate alınması gereken birkaç husus vardır; bunlar çevresel ve makineyle ilgili hususlar olarak sınıflandırılabilir.
Makineyle ilgili hususlar:
- Beklenen RPM erişimi nedir?
- Ölçülen hedef nedir ve özellikleri nelerdir?
- Montaj yerinde ağırlık ve boyut açısından herhangi bir sınırlama var mı?
- Gerekli kablo uzunluğu nedir?
Çevresel hususlar:
- Beklenen ortam sıcaklığı nedir?
- Ölçüm, patlama tehlikesi bulunan alanlarda (ATEX) gerçekleştiriliyor mu?
- Güçlü elektromanyetik alanlar mevcut mu?
- Ölçüm, aşındırıcı bir ortamda mı gerçekleştiriliyor?
Endüstriyel hız ölçümleri için üç ana ölçüm ilkesi türü bulunmaktadır:
- Elektromanyetik sensörler – diğer adları: pasif sensörler, değişken relüktans (VR) sensörleri veya manyetik alıcılar
- Yakınlık sensörleri – diğer adıyla: eddy current sensörleri veya yer değiştirme sensörleri
- Hall etkisi sensörleri – diğer adıyla: aktif sensörler
Elektromanyetik sensörler
Bir elektromanyetik sensör, sensör ucu ile hedef nesne arasındaki mesafedeki değişiklikleri ölçmek için manyetik bir alan kullanır. Sensör, bir mıknatısın etrafına sarılmış bir bobin içerir; dişli çarkın dişleri sensörün önünden geçerken bu bobin, manyetik akımda (akı) bir değişiklik yaratır. Hareket eden dişli çark, bobinde orantılı bir gerilim indükleyen değişken bir akı oluşturur; bu gerilimin frekansı, dönme hızıyla ilişkilidir. Sinyal, genliği hedef nesnenin boyutuna, hızına ve mesafesine bağlı olan sinüzoidal bir dalgadır.

Avantajlar
Elektromanyetik sensörlerin bir avantajı, yüksek sıcaklık uygulamalarına uygun olmalarıdır. 300°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda çalışmaya uygun belirli sensör türleri bulunmaktadır. Ayrıca, elektromanyetik sensörler kullanımı kolay ve son derece güvenilirdir. Bir diğer büyük avantajı ise sensörün iki telli bir bağlantıya sahip olması ve bu sayede genellikle mevcut altyapılara uyum sağlamasıdır.
Dezavantajlar
Elektromanyetik sensörlerin en büyük dezavantajı, sinyalin genliğinin hedefin boyutu, hızı ve mesafesine bağlı olmasıdır. Hız çok düşükse, dişli dişi çok küçükse veya hedef malzemeye olan mesafe çok büyükse, sinyal çok düz olacaktır. Öte yandan, hız yüksekse, dişli dişi büyükse veya mesafe kısaysa, sinyalde çok büyük darbeler (80 V’a kadar) görülür. Elektromanyetik sensörlerin uygulanması ve konumlandırılması, sensörlerin düzgün çalışması için büyük özen ve uzmanlık gerektirir. Bu tür sensörler düşük hızlarda iyi çalışmadığından, sıfır hız algılaması için uygun değildir.

Yakınlık sensörleri
proximity sensörü, bir nesneye olan mesafedeki değişiklikleri ölçmek için elektromanyetik bir alan kullanır. Bir dişli sensörün önünden geçerken, sensör mesafedeki değişimi ölçer; yakın (diş) ve uzak (çentik). Dönme hızı, bu olaylar arasındaki süreye göre belirlenebilir.

Avantajlar
proximity problarının en önemli avantajlarından biri, ölçüm prensibinin hem darbeleri hem de dişlere göre konumu göstermesidir. Bu, hedefin dişlerine ayarlanan mesafe hakkında bilgi sağlar.
Proximity sensörleri, çok uzun kablo uzunluklarına (1000 m+) olanak tanıyan dinamik akım çıkışına sahip olarak da mevcuttur. Dinamik akım çıkışına sahip sensörler, voltaj sinyallerine dayalı proximity sensörleri, Hall etkisi ve elektromanyetik sensörlerde olduğu gibi kablo empedansından etkilenmez.
Dezavantajlar
Hız ölçümleri için yakınlık sensörlerinin ( proximity ) kullanılması bir dezavantaja sahiptir. Yüksek hızda (RPM), doygunluk meydana gelebilir ve bunun sonucunda sinüzoidal çizgi giderek düzleşir. Dişli dişi yüksek hızlarda sensörün önünden geçtiğinde, bir yakınlık sensörü mesafelerdeki farkı zar zor algılar. Hız ne kadar yüksekse, bir yakınlık sensörünün hız ölçümleri için etkinliği o kadar azalır.
Bir başka dezavantaj ise, proximity sensörünün hedefin eksantrikliğini iyi bir şekilde işleyememesidir. Hedefin (sallanan bir dişli) eksantrikliği, bir sinüs dalgası içinde başka bir sinüs dalgası oluşturur. Bu durum, özellikle ilgili sinyalde sinyal doygunluğu meydana geldiğinde sorunlara yol açar. Sensör, diş ve çentiklerin sinüs dalgası yerine dişlilerin eksantrikliğinin sinüs dalgasını verebilir.
Hall etkisi sensörleri
Hall etkisi sensörü, mıknatıs ile hedef malzeme arasındaki manyetik akıdaki değişiklikleri ölçer. Sensörlerde, net bir kare dalga sinyali üreten dahili sinyal koşullandırıcılar bulunur. Elektromanyetik sensörlerin aksine, Hall etkisi sensörleri manyetik akının değişim hızından ziyade büyüklüğüne duyarlıdır. Hall etkisi hız sensörleri geniş bir ölçüm aralığına sahiptir ve hem düşük hızlı veya sabit parçaları hem de yüksek hızlı parçaları ölçmek için kullanılabilir.

Avantajlar
Hall etkisi sensörünün bir avantajı, sensörün iletilmesi ve işlenmesi kolay olan bir dijital çıkış sağlamasıdır. Diğer bir avantaj ise Hall etkisi sensörlerinin genellikle dahili sinyal işleme özelliğine sahip olmasıdır. Sinyal çok hızlı bir şekilde dijitalleştirilir ve güçlendirilir; bu da sinyali EMI (elektromanyetik parazit) gibi parazitlere karşı daha dayanıklı hale getirir.
Dezavantajlar
Yerleşik elektronik bileşenleri nedeniyle, Hall etkisi sensörleri -40 °C ile +150 °C arasındaki sıcaklıklarda çalışan uygulamalarla sınırlıdır. Ayrıca, Hall etkisi sensörleri 3 telli bir bağlantı gerektirir.
Hall etkisi sensörlerinin tercih edilme nedenleri:
- Durma durumundan itibaren güvenilir hız kaydı. Bu, 0,1 Hz gibi düşük frekanslardan itibaren ölçüm yapılmasını mümkün kılar.
- Dijital sinyaller uzun mesafeler (300 m’ye kadar) için uygundur.
- Kare dalga sinyalleri, hız sistemleri tarafından kolayca işlenebilir.
- Tek bir sensör muhafazasına iki sensör elemanı yerleştirilebilir; bu da yön ölçümlerini mümkün kılar.
- Sensörün yapısı, diğer hız sensörlerine göre daha küçük ve daha hafiftir (ağırlık).
- Bir Hall etkisi sensörünü doğru şekilde konumlandırmak, elektronik bir sensöre göre daha kolaydır ve hedef nesnenin eksantrikliğine karşı duyarlılığı, y proximity sensörlere göre daha azdır.
- Bu sensör türü, titreşimlere ve sıcaklık dalgalanmalarına karşı en az duyarlı olanıdır.
Ayrıca bkz.: Aşırı hız koruma sistemleri »
