Czujniki do pomiaru prędkości

Wybór odpowiedniego czujnika prędkości do danego zastosowania ma kluczowe znaczenie dla dokładności i niezawodności pomiaru. W końcu sygnał z czujnika stanowi dane wejściowe dla systemu zabezpieczenia przed nadmierną prędkością. Wadliwy czujnik prowadzi do uzyskania niewiarygodnego sygnału wejściowego i ma negatywny wpływ na dokładność oraz niezawodność systemu zabezpieczenia.

Przy wyborze odpowiedniego czujnika należy wziąć pod uwagę kilka czynników, które można podzielić na czynniki środowiskowe i związane z maszyną.

Uwagi dotyczące maszyn:

  1. Jaki jest oczekiwany zasięg w zakresie obrotów na minutę (RPM)?
  2. Co jest mierzonym wielkością docelową i jakie są jej specyfikacje?
  3. Czy istnieją jakieś ograniczenia dotyczące ciężaru i rozmiarów w miejscu montażu?
  4. Jaka jest wymagana długość kabla?

Kwestie środowiskowe:

  1. Jaka jest przewidywana temperatura otoczenia?
  2. Czy pomiary odbywają się w obszarach zagrożonych wybuchem (ATEX)?
  3. Czy występują silne pola elektromagnetyczne?
  4. Czy pomiar odbywa się w środowisku korozyjnym?

W przypadku przemysłowych pomiarów prędkości wyróżnia się trzy główne rodzaje zasad pomiarowych:

  • Czujniki elektromagnetyczne – znane również jako: czujniki pasywne, czujniki o zmiennej reluktancji (VR) lub przetworniki magnetyczne
  • Czujniki zbliżeniowe – znane również jako: czujniki prądów eddy current 'owych lub czujniki przemieszczenia
  • Czujniki efektu Halla – znane również jako: czujniki aktywne

Czujniki elektromagnetyczne

Czujnik elektromagnetyczny wykorzystuje pole magnetyczne do pomiaru zmian odległości między końcówką czujnika a obiektem docelowym. Czujnik zawiera cewkę owiniętą wokół magnesu, co powoduje zmianę strumienia magnetycznego w cewce, gdy zęby koła zębatego przechodzą obok czujnika. Poruszające się koło zębate wytwarza zmienny strumień, który indukuje w cewce napięcie proporcjonalne, którego częstotliwość jest powiązana z prędkością obrotową. Sygnał ma postać fali sinusoidalnej, której amplituda zależy od wielkości obiektu, prędkości i odległości.

Rysunek 1 – Czujnik elektromagnetyczny generuje sygnał wyjściowy o przebiegu sinusoidalnym

Zalety

Zaletą czujników elektromagnetycznych jest możliwość stosowania ich w aplikacjach wysokotemperaturowych. Istnieją konkretne typy czujników, które nadają się do pracy w temperaturach powyżej 300°C. Ponadto czujniki elektromagnetyczne są łatwe w obsłudze i wysoce niezawodne. Kolejną dużą zaletą jest to, że czujnik posiada połączenie dwuprzewodowe, dzięki czemu często pasuje do istniejącej infrastruktury.

Wady

Główną wadą czujników elektromagnetycznych jest to, że amplituda sygnału zależy od wielkości, prędkości i odległości od obiektu. Jeśli prędkość jest zbyt niska, ząb koła zębatego zbyt mały lub odległość do obiektu zbyt duża, sygnał będzie zbyt płaski. Z drugiej strony, jeśli prędkość jest wysoka, ząb koła zębatego duży lub odległość mała, sygnał będzie wykazywał ogromne impulsy (do 80 V). Zastosowanie i rozmieszczenie czujników elektromagnetycznych wymaga dużej uwagi i wiedzy specjalistycznej, aby zapewnić prawidłowe działanie czujników. Ponieważ tego typu czujniki nie działają dobrze przy niskich prędkościach, nie nadają się do wykrywania zerowej prędkości.

Rysunek 2 – Gdy prędkość jest zbyt niska, nie powstaje żaden użyteczny sygnał.

 

Czujniki zbliżeniowe

Czujnik zbliżeniowy wykorzystuje pole elektromagnetyczne do pomiaru zmian odległości od obiektu. Gdy koło zębate przemieszcza się obok czujnika, mierzy on zmianę odległości: blisko (ząb) i daleko (wycięcie). Prędkość obrotową można określić na podstawie czasu upływającego między tymi zdarzeniami.

Rysunek 3 – Czujnik zbliżeniowy generuje sygnał wyjściowy o przebiegu sinusoidalnym

Zalety

Główną zaletą czujników zbliżeniowych jest to, że zasada pomiaru pokazuje zarówno impulsy, jak i położenie względem zębów. Daje to wgląd w ustaloną odległość od zębów obiektu docelowego.

Czujniki zbliżeniowe są również dostępne z dynamicznym wyjściem prądowym, co pozwala na stosowanie bardzo długich kabli (ponad 1000 m). Na czujniki z dynamicznym wyjściem prądowym nie ma wpływu impedancja kabla, w przeciwieństwie do czujników zbliżeniowych opartych na sygnałach napięciowych, czujników z efektem Halla oraz czujników elektromagnetycznych.

Wady

Zastosowanie czujników zbliżeniowych do pomiaru prędkości ma pewną wadę. Przy wysokiej prędkości obrotowej (RPM) może wystąpić nasycenie, w wyniku czego linia sinusoidalna ulega coraz większemu spłaszczeniu. Gdy zęby koła zębatego przemieszczają się obok czujnika z dużą prędkością, czujnik zbliżeniowy ledwo wykrywa różnicę w odległościach. Im wyższa prędkość, tym mniej skuteczny będzie czujnik zbliżeniowy w pomiarach prędkości.

Kolejną wadą jest to, że czujnik zbliżeniowy nie radzi sobie dobrze z mimośrodowością obiektu. Mimośrodowość obiektu (koła zębatego w ruchu wahadłowym) generuje sinusoidę wewnątrz sinusoidy. Prowadzi to do problemów, zwłaszcza gdy dochodzi do nasycenia odpowiedniego sygnału. Czujnik może generować sinusoidę wynikającą z mimośrodowości kół zębatych zamiast sinusoidy zębów i wycięć.

Czujniki efektu Halla

Czujnik efektu Halla mierzy zmiany strumienia magnetycznego między magnesem a materiałem docelowym. Czujniki te posiadają wbudowane kondycjonery sygnału, które generują wyraźny sygnał prostokątny. W przeciwieństwie do czujników elektromagnetycznych czujniki efektu Halla są wrażliwe na wielkość strumienia magnetycznego, a nie na szybkość jego zmian. Czujniki prędkości z efektem Halla mają szeroki zakres pomiarowy i mogą być stosowane zarówno do pomiaru elementów poruszających się z małą prędkością lub stojących w miejscu, jak i elementów poruszających się z dużą prędkością.

Rysunek 4 – Czujnik efektu Halla generuje sygnał wyjściowy o przebiegu prostokątnym

Zalety

Zaletą czujnika Halla jest to, że zapewnia on bezpośrednio sygnał cyfrowy, który jest łatwy do przesyłania i przetwarzania. Kolejną zaletą jest to, że czujniki Halla zazwyczaj posiadają wbudowany układ przetwarzania sygnału. Sygnał jest bardzo szybko digitalizowany i wzmacniany, co sprawia, że jest mniej podatny na zakłócenia, takie jak EMI (zakłócenia elektromagnetyczne).

Wady

Ze względu na wbudowaną elektronikę czujniki Halla są ograniczone do zastosowań działających w temperaturach od -40 °C do +150 °C. Ponadto czujniki Halla wymagają połączenia 3-przewodowego.

Dlaczego preferowane są czujniki efektu Halla:

  • Niezawodna rejestracja prędkości od stanu spoczynku. Umożliwia to pomiary już od częstotliwości rzędu 0,1 Hz.
  • Sygnały cyfrowe nadają się do przesyłania na duże odległości (do 300 m).
  • Sygnały prostokątne są łatwe do przetwarzania przez systemy pomiaru prędkości.
  • Możliwe jest umieszczenie dwóch elementów czujnikowych w jednej obudowie czujnika, co umożliwia pomiary kierunkowe.
  • Konstrukcja czujnika jest mniejsza i lżejsza (pod względem masy) niż w przypadku innych czujników prędkości.
  • Czujnik efektu Halla jest łatwiejszy do prawidłowego umieszczenia niż czujnik elektroniczny i mniej wrażliwy na mimośrodowość obiektu niż czujniki zbliżeniowe.
  • Ten typ czujnika jest najmniej wrażliwy na drgania i wahania temperatury.